img3.gif

 

การสืบพันธุ์ของสัตว์

    การสืบพันธุ์เป็นลักษณะสำคัญของสิ่งมีชีวิตที่จะทำให้มีลูกหลานดำรงเผ่าพันธุ์ต่อไปได้ พืชสืบพันธุ์ได้ สัตว์เป็นสิ่งมีชีวิตเช่นเดียวกับพืช จึงมีคุณสมบัติสืบพันธุ์ได้ สัตว์ชนิดใดไม่มีการสืบพันธุ์ สัตว์ชนิดนั้นจะสูญพันธุ์ไปในที่สุด

การสืบพันธุ์ของสัตว์แบ่งเป็น 2 แบบ คือ

1. การสืบพันธุ์แบบอาศัยเพศ
2. การสืบพันธ์แบบไม่อาศัยเพศ

1. การสืบพันธุ์แบบอาศัยเพศ


     
คือการดำรงเผ่าพันธุ์ที่ต้องอาศัยเซลล์สืบพันธุ์เพศผู้และเซลล์สืบพันธุ์เพศเมีย เมื่อเซลล์สืบพันธุ์ 2 ชนิดนี้มารวมกันจะเจริญเติบโตเป็นตัวอ่อน แล้วจะพัฒนาเป็นตัวเต็มวัยเหมือนพ่อแม่

เซลล์สืบพันธุ์
เพศผู้ 
  +  
เซลล์สืบพันธุ์
เพศเมีย
   
ตัวอ่อน
  
ตัวเต็มวัยคล้ายพ่อแม่

     เซลล์สืบพันธุ์เมีย คือไข่ซึ่งสร้างจากร่างกายของสัตว์ตัวเมีย มีลักษณะค่อนข้างกลม ไม่สามารถเคลื่อนที่ได้ มีขนาดต่างๆ กันตามชนิดของสัตว์ เช่น ไข่ของคนมีขนาดเล็กมากมองด้วยตาเปล่าไม่เห็น ไข่นกกระทา ไข่เป็ด ไข่ไก่ มองด้วยตาเปล่าเห็นชัด และไข่ของสัตว์ที่ใหญ่ที่สุด คือ ไข่นกกระจอกเทศ

     เซลล์สืบพันธุ์เพศผู้ คืออสุจิซึ่งสร้างจากร่างกายของสัตว์เพศผู้ สามารถเคลื่อนที่ได้ รูปร่างตัวอสุจิแบ่งเป็น 3 ส่วน คือ ส่วนหัว ส่วนตัว และส่วนหาง ขนาดของอสุจิเล็กมากจนมองด้วยตาเปล่าไม่เห็น

 

     การสืบพันธุ์แบบอาศัยเพศ คือ กระบวนการที่ตัวอสุจิผสมกับไข่ เจริญเติบโตเป็นตัวอ่อน และพัฒนาเป็นตัวเต็มวัยคล้ายพ่อแม่
     สัตว์ที่สืบพันธุ์แบบอาศัยเพศนั้นมีทั้งประเภทที่ออกลูกเป็นไข่ และออกลูกเป็นตัว

     ตัวอย่างสัตว์ที่ออกลูกเป็นไข่ เช่น ปลาต่างๆ ม้าน้ำ กบ คางคก อึ่งอ่าง งู จิ้งจก จระเข้ นกทุกชนิด เป็ด ไก่

     ตัวอย่างสัตว์ที่ออกลูกเป็นตัว เช่น ปลาบางชนิด เช่น ปลาหางนกยูง ปลาฉลามบางชนิด ปลาดาบ คน แมว สุนัข ช้าง เป็นต้น

 

2. การสืบพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศ


    
เป็นการสืบพันธุ์ที่ไม่ต้องการสร้างเซลล์สืบพันธุ์ พบการสืบพันธ์แบบนี้ในสัตว์ชั้นต่ำ หรือสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียว การสืบพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศทำได้หลายวิธี

     ก. การแตกหน่อ เป็นวิธีการที่สัตว์สร้างเนื้อเยื่อข้างลำตัวให้งอกออกมาแล้วเจริญเติบโตไปเป็นตัวเล็กๆ มีอวัยวะต่างๆ เหมือนตัวแม่ หลังจากติดอยู่ที่ตัวแม่ระยะหนึ่งก็จะหลุดออกมาเป็นอิสระมีลักษณะเหมือนตัวแม่ทุกประการ เมื่อเจริญเติบโตเป็นตัวเต็มวัยแล้วก็จะแตกหน่อได้อีก พบการแตกหน่อนี้ในไฮดรา

     ข. การแบ่งตัวเป็นสอง คือการที่สิ่งมีชีวิตเพิ่มจำนวนเซลล์จาก 1 เซลล์ให้เป็น 2 เซลล์ โดยนิวเคลียสจะแบ่งตัวก่อนแล้วไซโทพลาซึมจะแบ่งตามกลายเป็น 2 เซลล์ เมื่อเซลล์ใหม่เจริญเติบโตเต็มที่ก็จะแบ่งตัวเป็นสองเช่นนี้ไปเรื่อยๆการแบ่งตัวเป็นสองนี้พบในสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียว เช่น พารามีเซียม อะมีบา

  ที่มา:  มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
http://dusithost.dusit.ac.th/~sci_instrument/sci1/2sys02.htm